Co GUS podał za maj 2026 — liczby
GUS opublikował 29 maja 2026 szybki szacunek inflacji za maj — i to było zaskoczenie. Konsensus rynkowy zakładał wzrost CPI do 3,7% r/r. GUS pokazał 3,1%. To największa negatywna niespodzianka inflacyjna od kilku miesięcy i pierwszy odczyt w paśmie celu NBP (2,5% ±1 pp) od ponad 3 lat.
Trzy konteksty tego odczytu w trzech zdaniach:
- CPI w paśmie celu NBP po raz pierwszy od dawna. Cel to 2,5% z odchyleniem ±1 pp (1,5–3,5%). Maj na 3,1% — w paśmie, ale blisko górnej granicy.
- Spadek z 3,2% w kwietniu mimo trwającej presji surowcowej (Brent powyżej 100 USD od marca) — sygnał, że szok paliwowy z I kwartału stopniowo wygasa.
- Ale bazowa rośnie z 2,7% w marcu do 3,0% w kwietniu — to znaczy, że spadek głównego CPI w maju może być techniczny (efekt bazy, paliwa m/m), a nie strukturalny.
Dlaczego to ważne dla portfela. Inflacja decyduje o tym, ile realnie zostaje z lokaty (~4,3% nominalnie), obligacji (EDO 5,35%), czy ETF-a (7-8% historycznie). Jeśli CPI faktycznie zatrzyma się w okolicach 2,5–3%, każdy z tych instrumentów daje realny zwrot dodatni. Jeśli jednak rośnie bazowa — to zwiastun, że problem zostanie z nami dłużej, niż sugeruje sam spadek głównego CPI.
Co drożeje, co tanieje — rozjazd kategorii
Główny CPI to średnia ważona koszyka konsumpcyjnego. Pod powierzchnią poszczególne kategorie poruszają się w zupełnie różnych kierunkach. Finalne dane GUS za kwiecień 2026 (publikacja 15.05) pokazują, jak silny jest rozjazd między usługami a towarami i między energetyką a żywnością.
| Kategoria | r/r (IV 2026) | Komentarz |
|---|---|---|
| Energia elektryczna | +12,9% | Wzrost taryf regulowanych po odmrożeniu cen |
| Paliwa do transportu | +8,4% | Brent > 100 USD od III, kryzys w Cieśninie Ormuz |
| Usługi (cały koszyk) | +5,2% | Drugi największy driver — wzrost płac, koszty energii |
| Nośniki energii (łącznie) | +4,7% | Gaz, węgiel, ciepło systemowe |
| CPI ogólny | +3,2% | Średnia ważona całego koszyka |
| Towary (cały koszyk) | +2,4% | Hamulec inflacji — tańszy import |
| Żywność i napoje bezalk. | +1,9% | Efekt bazy z 2025, dobre zbiory |
Ujęcie miesięczne (m/m)
W kwietniu największe wzrosty cen miesiąc do miesiąca odnotowano w:
- Odzież i obuwie: +2,5% m/m — sezonowy efekt kolekcji wiosennej.
- Rekreacja, sport, kultura: +0,9% m/m.
- Informacja i komunikacja: +0,8% m/m.
Dla porównania, w marcu ta sama kategoria „odzież i obuwie" spadła o 2,8% m/m. To pokazuje, jak silnie te liczby fluktuują sezonowo — i czemu pojedynczy miesiąc m/m nie daje dobrego obrazu trendu. Wyposażenie mieszkania też spadło w marcu (−0,8% m/m).
Inflacja bazowa wzrosła do 3,0% — sygnał ostrzegawczy
Inflacja bazowa to CPI oczyszczony z najbardziej zmiennych kategorii (przede wszystkim żywności i nośników energii). Pokazuje, na ile presja cenowa wynika z czynników strukturalnych (płace, marże, oczekiwania), a nie z jednorazowych szoków podażowych (ropa, gaz, zbiory). NBP publikuje cztery miary, a wszystkie cztery za kwiecień 2026 zbiegły się w okolicach 3% — to statystycznie mocny sygnał.
| Miara inflacji bazowej (NBP) | IV 2026 | III 2026 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Po wyłączeniu cen żywności i energii (najpopularniejsza) | 3,0% | 2,7% | +0,3 pp |
| Po wyłączeniu cen administrowanych | 2,9% | — | — |
| Po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych | 3,0% | — | — |
| 15% średnia obcięta | 3,0% | — | — |
Najczęściej cytowana miara — po wyłączeniu żywności i energii — wzrosła w kwietniu o 0,3 pp rok do roku. W ujęciu miesięcznym +0,9% m/m. To nie jest mały ruch — przy poziomie 3% każda 0,3 pp zmiana znaczy, że trend strukturalny się odwraca.
Dlaczego to nie szum statystyczny. Cztery miary inflacji bazowej liczone są niezależnie (różne kategorie wyłączane, różne metody filtrowania outliers). Gdy wszystkie cztery zbiegają się w okolicach 3% — to nie błąd próby. To sygnał, że presja cenowa rozlewa się szeroko po koszyku, a nie jest tylko efektem paliw i energii. Dla RPP to znaczy: gołębi spadek głównego CPI nie wystarczy.
Co to znaczy w praktyce
- RPP najpewniej zostanie przy pauzie w czerwcu mimo spadku głównego CPI. Bazowa pokazuje, że stopy 3,75% wciąż są potrzebne.
- Glapiński prawdopodobnie obniży prognozę CPI w nowej projekcji NBP (lipiec), ale projekcję bazowej zachowa.
- Realne stopy procentowe są wciąż dodatnie — stopa 3,75% minus CPI 3,1% = +0,65 pp. To wystarczająco restrykcyjna polityka.
Porównanie historyczne — z 18,4% do 3,1% w 39 miesięcy
Skala dysinflacji w Polsce od ATH w lutym 2023 jest jedną z największych w Europie. Luty 2023 = 18,4% rok do roku — najwyższy odczyt od grudnia 1996 (najwyższy od ponad 26 lat). Maj 2026 = 3,1%. Spadek o 15,3 punktów procentowych w 39 miesięcy.
Co się stało w tych 39 miesiącach
- Luty 2023: ATH CPI 18,4%; bazowa 12,0%; towary +20,2%; usługi +13,3% — rekordowy wzrost po wszystkich kategoriach.
- 2024: hamowanie do jednocyfrowych wartości (4-6%); pierwsze obniżki stóp RPP.
- 2025: CPI w okolicy 2-3% przez większość roku; cel NBP osiągnięty czasowo.
- I kw. 2026: krótkotrwałe odbicie przez szok paliwowy (Brent powyżej 100 USD, kryzys w Cieśninie Ormuz) — patrz: analiza ropa Iran 2026.
- Maj 2026: powrót do 3,1% — efekty paliwowe stopniowo wygasają.
Lekcja z 2022–2023. Wtedy też wielu komentatorów przed ATH twierdziło, że szczyt już za nami. Inflacja nie spada liniowo — często zalicza fałszywe szczyty, zanim trend się odwróci na trwałe. Wzrost bazowej w kwietniu 2026 to przypomnienie, że ten cykl jeszcze się nie zamknął.
Przyczyny — co podbija, a co hamuje inflację
Czynniki podbijające (presja w górę)
1. Szok paliwowy I kwartału 2026. Brent przekroczył 100 USD/baryłkę w marcu, częściowo z powodu kryzysu w Cieśninie Ormuz. Ceny paliw do prywatnych środków transportu wzrosły o 8,4% r/r w kwietniu. Transport ma wagę ok. 8% w koszyku CPI — bezpośredni wpływ ok. +0,7 pp na CPI ogólny.
2. Odmrażanie taryf energetycznych. Ceny energii elektrycznej dla gospodarstw wzrosły o 12,9% r/r w kwietniu — efekt stopniowego znoszenia tarczy taryfowej. Energia ma wagę ok. 6% w koszyku, więc bezpośredni wpływ ok. +0,8 pp.
3. Presja w usługach (drugi rząd). Usługi rosną o 5,2% r/r — szybciej niż towary (2,4%). Drivery: wzrost płac (płaca minimalna 2025-2026), wyższe koszty energii dla firm, oczekiwania inflacyjne konsumentów. To jest ten strukturalny komponent, który widać w inflacji bazowej.
Czynniki hamujące (presja w dół)
1. Efekt bazy z maja 2025. W maju 2025 inflacja również odbiła (paliwa, energia). To znaczy, że porównanie maj 2026 vs maj 2025 startuje z wyższego punktu odniesienia — co mechanicznie obniża dynamikę r/r. Część spadku z 3,2% do 3,1% to czysta arytmetyka, nie realne hamowanie cen.
2. Tani import z Azji. Towary rosną tylko 1,9–2,4% r/r. Polska importuje dużo z Chin, Wietnamu, Indii — kraje te mają niską inflację i słabsze waluty względem PLN. Konkretne kategorie z największymi spadkami: elektronika, AGD, odzież.
3. Stabilizacja cen żywności. Żywność i napoje bezalkoholowe rosną o 1,9% r/r — najniższe tempo od kilku lat. Drivery: dobre zbiory 2025, stabilizacja cen surowców rolnych, słabszy popyt (konsument trzyma rękę na portfelu).
Bilans tych sił: w krótkim terminie hamulce (efekt bazy, tani import, żywność) są silniejsze od bodźców (paliwa, energia). Stąd spadek z 3,2 do 3,1%. Ale presja strukturalna w usługach i wzrost inflacji bazowej oznaczają, że jeśli paliwa i energia podtrzymają wysokie poziomy w II połowie 2026, łatwo można wrócić powyżej 3,5%.
3 scenariusze RPP — co dalej ze stopami
Stan na 29 maja 2026: stopa referencyjna NBP 3,75% (po marcowej obniżce 25 bp), lombardowa 4,25%, depozytowa 3,25%. RPP w maju utrzymała pauzę. Następne posiedzenie 11–12 czerwca. Glapiński 7 maja: „inflacja w 2026 prawdopodobnie poniżej 2,5%". Projekcja NBP marzec 2026 — CPI 1,6–2,9% (centralna 2,3%).
Scenariusz bazowy (~55%) — pauza VI, cięcie 25 bp we wrześniu
Co się dzieje: RPP zostawia stopy 3,75% w czerwcu — argument: bazowa rośnie do 3,0%, więc nie czas na cięcia. Powtórka tej decyzji w lipcu. Wrzesień — pierwsze realne cięcie 25 bp do 3,50%. Kolejne cięcia jeszcze 1-2 razy do końca roku, jeśli bazowa zacznie spadać.
Co znaczy dla portfela: EDO 5,35% w pierwszym roku wciąż gwarantowane; potem inflacja+2 pp. Lokaty schodzą stopniowo do 3,5–4%. Kredyt hipoteczny: rata 500k/25 lat spada powoli (ok. 100 zł/mies. po cięciu we wrześniu).
Scenariusz gołębi (~25%) — cięcie już w czerwcu
Co się dzieje: Spadek CPI w maju i prognoza Glapińskiego „< 2,5% do końca roku" pchną RPP do wcześniejszego luzowania. Pierwsze cięcie 25 bp już w czerwcu do 3,50%. Wrzesień drugie cięcie do 3,25%. Do końca 2026 stopa może spaść do 3,00%.
Co znaczy dla portfela: Lokaty mocno tanieją (3,5–4% do końca 2026); EDO 5,35% w pierwszym roku staje się wyraźnie najlepszą propozycją na bezpieczeństwo. Akcje banków (PKO, Pekao) mogą stracić — niższe marże odsetkowe.
Scenariusz hawkish (~20%) — hold do końca 2026
Co się dzieje: Inflacja bazowa nadal rośnie (3,2–3,5% latem). Paliwa znów drożeją (Brent 110+ USD). RPP wstrzymuje cięcia, niektórzy członkowie sugerują nawet podwyżkę. Pierwsze cięcie odłożone do 2027.
Co znaczy dla portfela: Lokaty trzymają poziom 4,3–4,5%; EDO wciąż solidne; ale rata kredytu hipotecznego utrzymuje obecny poziom — duży ból dla kredytobiorców.
Pełna analiza ostatnich decyzji RPP: decyzja RPP maj 2026 — pauza 3,75%.
Plan dla portfela — realne zwroty po Belce vs CPI 3,1%
Przy CPI 3,1% liczy się realny zwrot: zwrot nominalny minus podatek Belki 19% minus inflacja. Poniżej tabela kluczowych instrumentów dostępnych w Polsce.
| Instrument | Nominalnie | Po Belce (19%) | Realnie vs CPI 3,1% |
|---|---|---|---|
| EDO 10-letnie | 5,35% (I rok) | 4,33% | +1,23 pp |
| EDO na IKE-Obligacje | 5,35% | 5,35% (zero Belki) | +2,25 pp |
| ROD 12-letnie (dla 800+) | 5,60% | 4,54% | +1,44 pp |
| COI 4-letnie | 4,75% | 3,85% | +0,75 pp |
| TOS 3-letnie stałe | 4,40% | 3,56% | +0,46 pp |
| Najlepsza lokata 12-mies. | ~4,3% | 3,48% | +0,38 pp |
| ETF globalny VWCE (hist.) | ~7-8% | ~6,5% | +3,4 pp (z ryzykiem) |
Wnioski praktyczne z tej tabeli:
- IKE-Obligacje eliminuje Belkę — to różnica między +1,23 a +2,25 pp realnie. Limit 28 260 zł / 2026.
- Najlepsza lokata daje ledwo 0,38 pp realnie — czyli przy CPI 3,1% Twoje 10 000 zł na lokacie zarabia realnie ~38 zł rocznie. Symbolicznie.
- ETF globalny historycznie najlepszy, ale z dużą zmiennością. Klucz to dywersyfikacja czasowa (DCA) i podatkowa (IKE/IKZE).
Konkretny portfel 100 000 zł przy CPI 3,1%
1. IKE limit 28 260 zł (2026) — globalny ETF VWCE (TER 0,22%) lub S&P 500 CSPX (TER 0,07%). Zero Belki, długi horyzont. Realny zwrot ~3-4 pp powyżej inflacji.
2. IKZE limit 11 304 zł — to samo co IKE plus zwrot podatku PIT-37 w 2027 (do 4 996 zł, jeśli rozliczasz wg skali). Pełny przewodnik IKE i IKZE.
3. Obligacje EDO/ROD na IKE-Obligacje (PKO BP) — 30 000 zł, jeśli masz wolne IKE; alternatywnie na zwykłym rachunku. Realny zwrot +1,2 do +2,3 pp ponad CPI. Pełna oferta obligacji skarbowych.
4. Lokaty tylko jako bufor płynnościowy — 10–20 000 zł na 3–12 mc. NIE traktuj lokat jako ochrony przed inflacją — przy 0,38 pp realnie to po prostu „nie tracisz dużo".
5. Od stycznia 2027 — OKI limit 100 000 zł. Nowe Osobiste Konto Inwestycyjne (akcje, ETF, fundusze) z preferencyjną stawką ~0,85% zamiast 19% Belki. Pełne info o OKI 2027.
Policz swój realny zwrot przy CPI 3,1%
Sprawdź w kalkulatorze procentu składanego, ile faktycznie urośnie Twój portfel 100 000 zł przez 10–20 lat przy różnych scenariuszach RPP i poziomach inflacji.
Otwórz kalkulator →Plus: porównanie lokata czy obligacje 2026 — głębsza analiza tej tabeli.